Zonnepanelen uitschakelen
bij negatieve prijzen

Uitzetten en niet terugleveren zijn twee verschillende dingen

Wie zoekt op “zonnepanelen uitzetten” bedoelt bijna altijd iets anders dan wat hij typt: ik wil niets meer het net op sturen. Dat is niet hetzelfde als je omvormer afschakelen, en het verschil kost geld.

Bij zero-export blijft je omvormer gewoon draaien, maar knijpt hij zichzelf terug tot precies wat je huis op dat moment verbruikt. Je koelkast, je router, je vaatwasser: die draaien door op je eigen zon. Er gaat alleen niets meer naar buiten. Zet je de omvormer uit, dan koop je diezelfde stroom in bij het net — met energiebelasting en btw erbovenop.

Hoe knijpt een omvormer zichzelf eigenlijk terug?

Niet door panelen af te schakelen. Een omvormer zoekt normaal het punt waarop je panelen het meeste vermogen leveren, het maximum power point. Door de spanning op de strings iets op te voeren, duwt hij zichzelf bewust weg van dat punt en haalt hij minder uit dezelfde panelen. Dat kan hij traploos en binnen een seconde.

Je panelen gaan daar niet van kapot, en er “stroomt” nergens iets op. De energie wordt simpelweg niet geoogst; de zon schijnt op een paneel dat een beetje luier staat.

De verborgen kostenpost: er moet meestal een meter bij

Om terug te knijpen tot je eigen verbruik moet de omvormer weten wat er op dat moment door je hoofdaansluiting gaat. Dat is een terugkoppeling die tientallen keren per minuut moet werken, want je verbruik springt heen en weer zodra er een waterkoker aan gaat.

Je zou denken dat de P1-poort van je slimme meter dat kan. In de praktijk is die voor veel systemen te traag om de omvormer op tijd bij te sturen. Daarom komt er vrijwel altijd een aparte kWh-meter of stroomtang vlak achter de hoofdschakelaar in de meterkast.

Bij SMA is dat meestal de Sunny Home Manager of een SMA Energy Meter, bij SolarEdge een RS485-meter of de inline meter. Reken op een paar honderd euro plus montage als die er nog niet zit. Uitlezen kan wél gewoon via P1 — meten is het probleem niet, sturen wel.

Vier manieren, van makkelijk naar goed

Waar de knop zit

Menu’s veranderen met elke firmware-update, dus zie dit als richting en niet als handleiding. De term om op te zoeken is terugleverbegrenzing, export limit of feed-in limitation. Een uitgebreider overzicht met twaalf merken staat op kan jouw omvormer stoppen met terugleveren?

De drempel die bijna iedereen fout zet

Bijna elke handleiding zegt: schakel af zodra de prijs onder nul zakt. Dat is te vroeg, en het kost je geld.

Want de prijs die je op je app ziet is de kale marktprijs. Wat jij betaalt is die prijs plus inkoopvergoeding, plus energiebelasting, plus btw over het geheel. Zolang saldering bestaat wordt elke teruggeleverde kilowattuur weggestreept tegen een kilowattuur die je anders inclusief die opslagen had moeten kopen. Teruglevering is dus pas verliesgevend als de kale prijs onder de opslag zakt.

Afhankelijk van je leverancier ligt dat punt ergens tussen de 12 en 18 cent onder nul. Reken het na met je eigen tarievenblad, want dat is het enige getal dat voor jou telt. Waar het om gaat: het ligt niet bij nul, en dat scheelt in de praktijk het verschil tussen een handvol uren per jaar afschakelen en een paar honderd uren waarop je jezelf voor niets afknijpt.

De MySolarEdge-app vraagt je daarom expliciet naar die opslag. Vul je daar niets in, dan schakelt hij op het verkeerde moment. Meer over de rekensom en wat er op 1 januari 2027 verandert staat in moet je je zonnepanelen uitzetten bij negatieve prijzen?

Ik heb een oude omvormer — ben ik de klos?

Waarschijnlijk niet, maar je maakt je misschien wel zorgen om het verkeerde. Er moeten drie dingen kloppen, en bij oudere systemen ontbreekt er meestal één:

Echte doodlopende wegen bestaan ook: merken die failliet zijn gegaan en waarvan de servers uit staan, of fabrikanten die hun protocol nooit hebben vrijgegeven. Dan blijft alleen de botte route over.

Maar hier is het geruststellende deel. Je hoeft je opwek niet te knijpen om je zon te verzilveren — je kunt hem ook opmaken. Wie niet kan afschakelen mist een paar cent op een handvol uren per jaar. Wie zijn verbruik niet verschuift, mist het hele jaar door het verschil tussen zelf gebruiken en terugleveren. Dat tweede is vele malen groter. En een omvormer uit 2012 loopt sowieso tegen zijn levenseinde; dan lost het zichzelf op.

En dan de eerlijke rekensom over “verschuif je verbruik”

Overal lees je: gebruik je zon gewoon zelf, zet de was aan als de zon schijnt. Dat klopt qua richting, maar de schaal wordt zelden eerlijk verteld. Neem dertig panelen — ongeveer 7 kWp, zo’n 6.000 kWh per jaar. Op een heldere junidag maak je rond de 40 kWh.

Was, vaat en droger samen op één dag: 4 van de 40 kWh. Tien procent, en dan heb je je hele huishouden om je zonnepanelen heen georganiseerd. Natte apparaten zijn een rondingsfout. Wie ze verkoopt als het antwoord op een groot PV-systeem, verkoopt een fabeltje — en een uitstelknop op de machine zelf doet hetzelfde voor nul euro.

Wat wél gewicht heeft, staat onderin die tabel. Een elektrische auto is de enige belasting in een gewoon huis die een zonnedag echt kan opeten. Daarna een airco of warmtepomp, en op afstand een boiler of batterij.

Zonder auto kom je met alles op alles van ruwweg 25 tot 30 procent eigenverbruik naar 35 tot 45 procent. De rest gaat het net op. Dat is geen falen, dat is de rekensom bij 7 kWp.

Wat ik zou doen